Już Homo erectus zbierał kryształy. Również szympansy się nimi interesują

9 marca 2026, 11:03

Około 780 000 lat temu pewien Homo erectus znalazł kryształ górski i zabrał go do jaskini. To najstarszy znany przykład interakcji przedstawicieli Homo z kryształami. Ale nie jedyny. W Chinach na stanowisku Zhoukoudian, obok szczątków H. erectus pochodzących sprzed co najmniej 600 tysięcy lat, znaleziono dwadzieścia kryształów kwarcu. W Indiach i Austrii kryształy odkryto w warstwie kultury aszelskiej. Zaś w RPA w jaskini Wonderwerk znaleziono kryształy w różnych warstwach sprzed 276–500 tysięcy lat. A co najważniejsze, żaden z tych kryształów nie był używany jako narzędzie, broń czy ozdoba. Z jakiegoś powodu Homo przynieśli je do swojego domu i tam przechowywali.



Nie takie niezwykłe zmiany

15 kwietnia 2013, 12:44

Obserwowane w ostatnich dziesięcioleciach cofanie się lodowców Antarktydy, chociaż bardzo dramatyczne, miało miejsce już w przeszłości. Zdaniem profesora Erica Steiga z University of Washington, zjawiska tego nie można jednoznacznie przypisać powodowanemu przez człowieka ociepleniu klimatu.


We Francji odnaleziono jedną z kart Palimpsestu Archimedesa

11 marca 2026, 11:14

W Muzeum Sztuk Pięknych w Blois we Francji odnaleziono kartę z Palimpsestu Archimedesa. Palimpsest ten to jedna z najważniejszych kopii starożytnego tekstu, jakie dotrwały do naszych czasów. Wstępne analizy wykazały, że Victor Gysembergh, ekspert z Narodowego Centrum Badań Naukowych, odnalazł kartę 123. Palimpsestu. Na jednej stronie zawiera ona fragment traktatu Archimedesa „O sferze i walcu”, który częściowo przykryty jest tekstem modlitwy. Tekst Archimedesa można w dużej mierze odczytać tradycyjnymi metodami. Na drugiej stronie widzimy XX-wieczną iluminację przedstawiającą proroka Dawida w towarzystwie dwóch lwów. Iluminacja została prawdopodobnie dodana w 1942 roku przez ówczesnego właściciela, który w ten sposób chciał zwiększyć wartość księgi. Tutaj tekst starożytnego traktatu jest nieczytelny.


Psy udomowiono w Europie

15 listopada 2013, 18:19

Analizy DNA wykazały, że to europejscy łowcy-zbieracze udomowili wilki i doprowadzili do pojawienia się psów przed 20-30 tysiącami lat. Takie wnioski wynikają z najszerzej zakrojonych badań DNA psów i wilków.


Największy kurhan Skandynawii to nie grobowiec, a reakcja na katastrofę klimatyczną?

7 kwietnia 2026, 07:45

Na południowym brzegu jeziora Ljøgottjern, około czterdziestu kilometrów na północ od Oslo, wznosi się największy prehistoryczny kurhan Skandynawii. Raknehaugen — „Kopiec Rakniego" — ma niemal sto metrów średnicy i trzynaście metrów wysokości. Został wzniesiony w połowie VI wieku, podczas przejścia z wczesnej do późnej epoki żelaza w Skandynawii. Od dziesięcioleci był interpretowany jako grobowiec kogoś niezwykle ważnego. Nowe badania przynoszą zupełnie inną interpretację.


Ruch, nie dieta, wzmacnia kości

23 grudnia 2014, 12:19

Od czasu wynalezienia rolnictwa ludzki szkielet stał się lżejszy i bardziej podatny na uszkodzenia. To wynik zmiany trybu życia, gdyż społeczeństwa rolnicze poruszają się mniej niż społeczeństwa łowców-zbieraczy.


Palenie wywołuje w komórkach nabłonka wczesne objawy nowotworu

15 maja 2015, 11:20

Uszkodzenia DNA związane z paleniem można wykryć za pomocą wymazów z jamy ustnej. Brytyjskie studium pokazało, że palenie uruchamia ogólny program nowotworowy, obecny także w nowotworach, które zazwyczaj nie są związane z uzależnieniem od nikotyny.


Z indukowanych komórek macierzystych uzyskano organoidy jelita

20 października 2014, 13:09

Naukowcy z Centrum Medycznego Dziecięcego Szpitala Cincinnati uzyskali z ludzkich indukowanych pluripotencjalnych komórek macierzystych (ang. induced pluripotent stem cells, iPSC) organoidy jelita. By zapewnić ukrwienie, wszczepili je do torebek włóknistych nerek myszy. Wtedy rozwinęły się one do w pełni dojrzałej tkanki przewodu pokarmowego.


Staruszek w służbie czynnej, cz. 1.

11 marca 2012, 15:10

Kiedy w wiadomościach telewizyjnych widzimy jednostki amerykańskiej marynarki wojennej, większość z nas nie podejrzewa, że właśnie w US Navy pływa najstarszy pozostający w służbie czynnej okręt wojenny. Osoby interesujące się historią wojskowości zapewne wiedzą, że pierwszy w historii lotniskowiec o napędzie atomowym, zwodowany w 1961 roku USS Enterprise, wciąż jest wykorzystywany. Jednak to nie on jest najstarszym na świecie wciąż służącym okrętem wojennym.


Miniaturowe roboty będą pływały w ludzkim organizmie. Dostarczą leki i przeprowadzą operację

9 kwietnia 2020, 13:37

Międzynarodowy zespół naukowy prowadzony przez doktora Olivera Schmidta z Uniwersytetu Technologicznego w Chemnitz pracuje nad miniaturowymi robotami, które można będzie wprowadzać do ludzkiego organizmu. Roboty miałyby przeprowadzać badania diagnostyczne i dokonywać interwencji chirurgicznych.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk